Асаблівасці рассялення старавераў у паўночна-заходнім рэгіёне Беларусі ў другой палове XVIII ст.
Ключевые слова:
стараверы, паўночна-заходняя Беларусь, этнічная гісторыя, асаблівасці рассялення, этнічная групаАннотация
У артыкуле на аснове архіўных і апублікаваных крыніц разгледжаны асаблівасці рассялення старавераў у паўночна-заходняй частцы Беларусі. Прааналізаваны вынікі папярэдніх даследаванняў, якія датычыліся гэтага пытання. Выяўлены месцы пражывання і ахарактарызаваны асноўныя арэалы рассялення стараверскага насельніцтва ў рэгіёне ў другой палове XVIII ст. Прыходзім да высновы, што ў гэты перыяд асноўныя стараверскія арэалы ў рэгіёне фіксаваліся ў межах сучаснага Браслаўскага і Міёрскага раёнаў. Асобныя арэалы былі размешчаны на тэрыторыі сучасных Шаркаўшчынскага і Пастаўскага раёнаў Віцебскай вобласці. У артыкуле ўпершыню ў навуковы зварот уведзены шэраг крыніц, якія адлюстроўваюць раннюю гісторыю стараверства на беларускіх землях.
Библиографические ссылки
Акты Виленской археографической комиссии. – Т. 38: Инвентари староств, имений, фольварков и деревень XVIII в.: (1720–1798). – Вильна: Тип. А.Г. Сыркина, 1914. – ІХ, 504 с.
Гарбацкі, А. А. Стараабрадніцтва на Беларусі ў канцыXVII – пачаткуXX стст. / А. А. Гарбацкi. – Брэст: БрДУ, 1999. – 202 с.
Грицкевич, В.П. Размеры и причины массовой миграциирусских в Литву и Белоруссию во второй половине XVIII в. (по опубликованным русским источникам) / В.П. Грицкевич// Научные труды высших учебных заведений Литвы. История. – Т.32. – Вильнюс, 1991. – С.53–68.
Заварина, А. А. Латгальские староверы. Историко-этнографические очерки разных лет/ А. А. Заварина. – Рига: Рижская Гребенщиковская старообрядческая община, 2019. – 368 с.
Козловский, П. Г. Крестьяне Белоруссии во второй половинеXVII–XVIII в.: (по материалам магнатских вотчин) / П. Г.Козловский. – Минск: Наука и техника, 1969. – 201, [2] с.
Лилеев, М.И. Из истории раскола на Ветке и в Стародубье XVII–XVIII вв. / М.И. Лилеев. – Киев: тип. Г.Т. Корчак-Новицкого, 1895. – Вып. 1. – [2], XII, 596 с.
Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі(НГАБ). – Ф. 333. Воп. 9. Спр. 171.
НГАБ. – Ф. 1778. Воп.1. Спр.32.
Овсейчик, В.Е. Из истории изучения старообрядчества северо-западной Беларуси: обзор литературы(современный этап) / В.Е. Овсейчик// Slavistica Vilnensis. – 2023. – vol. 68(1). – pp. 102–115.
Овсейчик, В.Е. Из истории изучения старообрядчества северо-западной Беларуси: обзор литературы (вторая половина XVIII в.–1980 гг.) / В.Е. Овсейчик// Slavistica Vilnensis. – 2022. – vol. 67(2). – pp. 141–149.
Овсейчик, В. Е. К вопросу о расселении старообрядцев в северо-западном регионе Беларуси во второй половинеXVII – первой половинеXVIII в. / В.Е. Овсейчик// Вестник антропологии. – 2025. – №1. – C. 337–352.
Поташенко, Г. Староверие в Литве: Вторая половинаXVII – началоXIX вв. Исследования, документы, материалы/ Г. Поташенко. – Вильнюс: Aidai, 2006. – 543 с.
Сборник Императорского Русского Исторического Общества. – СПб.: Тип. 2-го Отд-ния Собств. Е.И.В. Канцелярии, 1875. – Т.14. – XX, 544 с.
Хронограф Литовский, сиречь Летописец степенный древлеправославного христианства/ Подг. Н. Морозовой и Г. Поташенко. – Вильнюс: Вильнюсский университет, 2011. –329 с.
Breslaujos dekanato vizitacija 1782–1783 m., atlikta Vilniaus vyskupo Ignoto Jokūbo Masalskio parėdymu / Firkovičius, Romualdas, parengė[edt]. – Vilnius : Katalikųakademija, 2008. – XI, 464 p.
Lietuvos valstybės istorijos archyvas (Літоўскі дзяржаўны гістарычны архіў; LVIA). – F. 46. Ap.1. B. 8.
LVIA. – F. 46. Ap.1. B. 9.
LVIA. – F. 46. Ap.1. B. 20.
LVIA. – F. 46. Ap.1. B. 23.
LVIA. – F. 515. Ap.15. B. 42.
LVIA. – F. 515. Ap.15. B. 45.
LVIA. – F. 515. Ap.15. B. 46.
Opisy parafii diecezji wileńskiej z 1784 roku T. 1. Dekanat Brasław / Jodczyk Krzysztof (oprac.). – Białystok, 2009. – 457 s. – URL: http://pbc.biaman.pl/dlibra/doccontent?id=13
References
Akty Vilenskoj arheograficheskoj komissii. Vol. 38: Inventari starostv, imenij, fol’varkov i dereven’ XVIII v.: (1720–1798)[Acts of the Vilna Archaeographical Commission. Vol. 38: Inventories of starostvos, estates, folvarks and villages of the 18th century: (1720-1798)]. Vil’na, Tip. A.G. Syrkina, 1914, ІХ, 504 р. (In Russian)
GarbatskіA. A. Staraabradnіtstva na Belarusіu kantsy XVII – pachatku XX st.st.[Old Believers in Belarus in the late XVII – early XX centuries]. Brest, Brest. Derzhavnij Universitet, 1999, 202 p.
Grickevich V.P. Razmery i prichiny massovoj migraciirusskih v Litvu i Belorussiyu vo vtoroj polovine XVIII v. (po opublikovannym russkim istochnikam) [Dimensions and reasons for mass migration of Russians to Lithuania and Belorussia in the second half of the 18th century (according to published Russian sources)]. Nauchnye trudy vysshih uchebnyh zavedenij Litvy. Istoriya[Scientific works of Lithuanian higher educational institutions. History]. Vol. 32, Vil’nyus, 1991. P.53–68 (In Russian)
Zavarina A. A. Latgal'skie starovery. Istorikoetnograficheskie ocherki raznyh let[Latgalian Old Believers. Historical and ethnographic sketches of different years]. Riga, Rizhskaya Grebenshchikovskaya staroobryadcheskaya obshchina, 2019, 368 p. (In Russian)
Kozlovskij P. G. Krest'yane Belorussii vo vtoroj polovine XVII–XVIII v.: (po materialam magnatskih votchin)[Peasants of Belorussia in the second half of the XVII-XVIII centuries: (on the materials of magnate fiefdoms).]. Minsk, Nauka i tekhnika, 1969. 201, [2] p. (In
Russian)
Lileev M.I. Iz istorii raskola na Vetke i v Starodub'e XVII–XVIII vv.[From the History of the Schism on Vetka and in Starodubye of the XVII-XVIII cc.]. Kiev, tip. G.T. KorchakNovickogo, 1895. Vol. 1, [2], XII, 596 p. (In Russian)
